Czym jest ślad węglowy przedsiębiorstwa? Jak i dlaczego należy go liczyć?

Data dodania: 28.12.2022 r.

Emisja gazów cieplarnianych stanowi jeden z kluczowych problemów z jakim przyszło nam się mierzyć. O konsekwencjach efektu cieplarnianego coraz mocniej przekonuje się cały świat, obserwując przybierające na sile i częstotliwości anomalie pogodowe. Coraz bardziej świadome społeczeństwo nie przechodzi jednak obojętnie obok pogłębiającego się problemu. Dowodem tego są zmiany w międzynarodowej polityce, które nakładają jeszcze bardziej drastyczne regulacje dotyczące wpływu działalności człowieka na stan środowiska. Na przestrzeni ostatnich lat ustanowiono najważniejsze dokumenty regulujące szereg działań związanych z dążeniem do neutralności klimatycznej przedsiębiorstw.

Fundamentalnym dokumentem jest tzw. Protokół z Kioto. Stanowi on uzupełnienie Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w Sprawie Zmian Klimatu (UNFCCC). Protokół ten został przyjęty w 1997 roku, jako kluczowy cel ustanowiono w nim redukcję poziomu emisji do 2012 o 5%. W lutym 2005 roku protokół ratyfikowało 141 państw, które zobowiązały się do wdrożenia działań zmierzających do osiągnięcia wyznaczonych celów.

Kolejnym istotnym wydarzeniem była Konferencja ONZ (COP21), która w 2015 roku zakończyła się Porozumieniem Paryskim. Dokument w 2016 roku zobowiązał 190 państw do pracy nad osiągnięciem założonego wspólnego celu, czyli utrzymania wzrostu średniej temperatury na świecie poniżej 2°C.

Czym jest ślad węglowy i jak go obliczać?

Przyjęte cele i wytyczne w zakresie ich wypełniania wprowadziły pojęcie śladu węglowego, czyli ilościowego określenia oddziaływania przedsiębiorstwa i prowadzonej przez nie działalności na zmiany klimatu. Ocenie poddawana jest sumaryczna emisja gazów cieplarnianych. Na rynku spotkać można różne metody obliczania śladu węglowego dedykowane konkretnym obszarom gospodarki. Zarówno w przypadku obliczeń prowadzonych dla przedsiębiorstwa, jak i dla produktu metodyka różni się wyłącznie uwzględnianymi elementami, które są zależne od zachodzących procesów.

Co do zasady ślad węglowy produktu można obliczać w zakresie całkowitym lub skróconym. W zależności od celu oraz dostępnych danych analizujemy część cyklu życia produktu lub jego pełny wymiar. Skrócony zakres uwzględnia etapy od momentu wydobycia potrzebnych surowców, przez ich transport oraz procesy produkcyjne do stworzenia ostatecznego, gotowego produktu. Analiza pełnego cyklu wzbogacona jest o kolejne etapy, jak użytkowanie produktu oraz koniec jego żywotności, czyli uwzględnia utylizację produktu, jego ponowny użytek czy recykling.

Emisje gazów cieplarnianych znane jako ślad węglowy organizacji (carbon footprint) obejmują całkowitą sumę emisji gazów cieplarnianych wywołanych w sposób bezpośredni lub pośredni przez organizację. Na emisje nie składają się wyłącznie emisje emitowane na terenie firmy, ale uwzględniane są także te, które powstają w całym łańcuchu wartości. 

Standard GHG Protocol

Dla organizacji obliczenia prowadzone są w podziale na trzy zakresy, które zależą od czynników takich jak m.in. cel obliczeń, posiadane dane czy ważność kategorii.

Zakres 1 – bezpośrednie emisje GHG

Emisje te pochodzą ze źródeł, które są własnością przedsiębiorstwa lub są przez nie nadzorowane, na przykład emisje ze spalania w posiadanych lub nadzorowanych kotłach, piecach, pojazdach itp.; emisje powstałe w związku z zachodzącymi procesami technologicznymi lub wynikające z ulatniania się czynników chłodniczych.

Zakres 2 – pośrednie emisje GHG

Emisje te powstają w wyniku zużywania importowanej (zakupionej lub dostarczonej z zewnątrz) energii elektrycznej, ciepła, pary technologicznej lub chłodu (emisje z zakresu 2 fizycznie powstają w miejscu wytworzenia tych mediów).

Zakres 3 – inne pośrednie emisje GHG

Emisje, które powstają w całym łańcuchu wartości, np. w wyniku wytworzenia surowców lub półproduktów, zagospodarowania odpadów, działalności związanej z transportem, (np. transport zakupionych materiałów lub towarów, podróże służbowe pracowników) czy w związku z użytkowaniem produktów przez końcowych użytkowników. Emisje z zakresu 3 są konsekwencją działalności przedsiębiorstwa, ale pochodzą ze źródeł niebędących jego własnością lub niebędących pod jego kontrolą.

Pierwszy zakres odnosi się do emisji bezpośrednich. To gazy cieplarniane uwalniane podczas spalania paliw w źródłach przedsiębiorstwa lub przez nie nadzorowanych, a także emisje generowane przy prowadzonych procesach technologicznych. Drugi określa emisje pośrednie, zwane energetycznymi. Jak wskazuje nazwa są to emisje pochodzące z produkcji energii elektrycznej, ciepła, a także chłodu i pary technologicznej. W ostatnim obszarze analizowane są pozostałe emisje z łańcucha wartości, które są poza kontrolą przedsiębiorstwa, ale na które przedsiębiorstwo to może wpływać.

Obowiązek raportowania

Obowiązkiem raportowania sukcesywnie obejmowane będą kolejne grupy firm:

— 1 stycznia 2024 – spółki podlegające obecnej dyrektywie NFRD w zakresie raportowania ESG. Są to głównie spółki notowane na giełdzie, które zatrudniają powyżej 500 pracowników (obowiązek złożenia raportu w 2025).

— 1 stycznia 2025 – wszystkie duże przedsiębiorstwa (obowiązek złożenia raportu w 2026).

— 1 stycznia 2026 – małe i średnie spółki, które notowane są na giełdzie (obowiązek złożenia raportu w 2027).

Partnerzy biznesowi, którzy objęci są podobnymi obowiązkami w zakresie raportowania, mogą nakładać na przedsiębiorstwa presję w zakresie prowadzenia działalności zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju. Poza tym należy pamiętać, że również instytucje finansowe zobowiązane są to tego, aby ujawniać jaka część ich inwestycji zgodna jest z zieloną taksonomią UE.

Od czego zależy ślad węglowy i jak go obniżać?

Zwiększona emisja gazów cieplarnianych wynika m.in.:

— z wykorzystania nieefektywnych, wysoce emisyjnych źródeł energii elektrycznej i ciepła,

— ze zbyt małej efektywności energetycznej budynków przeznaczonych pod działalność przedsiębiorstwa,

— z energochłonnych rozwiązań wykorzystywanych w procesach produkcyjnych,

— z używania opakowań i produktów nieprzyjaznych środowisku, jak np. takich, które nie nadają się do recyklingu,

— z posiadania polityki transportowej i logistycznej firmy sprzecznej z wytycznymi klimatycznymi, m.in. wykorzystywanie pojazdów emitujących znaczne ilości spalin czy korzystanie z usług odległych dostawców.

Sposoby na obniżenie śladu węglowego są ściśle zależne od zidentyfikowanych źródeł emisji. Przykładowe rozwiązania, które ograniczają poziom emitowanych gazów cieplarnianych to:

— inwestycje w odnawialne źródła energii, np. panele fotowoltaiczne, pompy ciepła,

— wymiana źródeł węglowych na jednostki opalane biomasą/gazem,

— inwestycja w jednostki wysokosprawnej kogeneracji,

— poprawa efektywności energetycznej budynków (np. termomodernizacja),

— nisko lub zeroemisyjne pojazdy (np. z silnikiem hybrydowym lub elektrycznym),

— świadomy wybór dostawców, działających w myśl zasady zrównoważonego rozwoju oraz logistycznie zlokalizowanych odpowiednio blisko firmy,

— wykorzystywanie produktów nadających się do recyklingu lub ponownego użytku.

Odpowiednio niski poziom śladu węglowego przedsiębiorstwa/produktu zyskuje coraz większe znaczenie na rynku. Zarówno klienci, jak i kontrahenci częściej zwracają uwagę na ekologiczne podejście firmy. Dbanie o środowisko to wspólny cel, a nawet obowiązek, który realizowany jest z myślą o poprawie jego stanu dla dobra obecnych i przyszłych pokoleń.

Warto dążyć do neutralności klimatycznej i w nowym roku zmierzyć się z wyzwaniem, które od 2024 r. dla części przedsiębiorstw stanie się obowiązkiem. Zapewne prędzej czy później każdy będzie zobowiązany do przeanalizowania swojego łańcucha wartości i obliczenia emisji z nim związanych – czy to przez odpowiednie przepisy, czy też przez partnerów biznesowych.

Jeśli chcesz uzyskać więcej informacji o śladzie węglowym i zacząć lub kontynuować jego obliczanie dla swojej firmy to zapraszamy do kontaktu.

Baza wiedzy

Województwa z najwyższymi poziomami dofinansowania – pomoc regionalna na nowe inwestycje

Wysokie koszty nośników energii, brak stabilności na rynku i wzrost kosztów związanych z zakupem urządzeń skłoniły wielu przedsiębiorców do przeformułowania sposobu finansowania nowych inwestycji w zakresie m.in. poprawy efektywności energetycznej, zmiany paliwa stosowanego do produkcji energii.

Czym jest ślad węglowy przedsiębiorstwa? Jak i dlaczego należy go liczyć?

Emisja gazów cieplarnianych stanowi jeden z kluczowych problemów z jakim przyszło nam się mierzyć. O konsekwencjach efektu cieplarnianego coraz mocniej przekonuje się cały świat, obserwując przybierające na sile i częstotliwości anomalie pogodowe. Coraz bardziej świadome społeczeństwo nie przechodzi jednak obojętnie obok pogłębiającego się problemu. Dowodem tego są zmiany w międzynarodowej polityce, które nakładają jeszcze bardziej drastyczne regulacje dotyczące wpływu działalności człowieka na stan środowiska.

Projekt zmiany ustawy OZE – stanowisko MKiŚ do uwag z uzgodnień międzyresortowych

Oczekiwany od prawie dwóch lat projekt zmiany ustawy o OZE (numer w wykazie: UC99) doczekał się stanowiska Ministerstwa Klimatu i Środowiska do uwag z uzgodnień międzyresortowych. Projekt implementuje przepisy zawarte w dyrektywie RED II, m.in. regulację przyłączenia instalacji OZE do sieci ciepłowniczej i zakup ciepła z takiej instalacji, rozszerzenie katalogu gwarancji pochodzenia czy też wprowadzenie przepisów regulujących umowy typu PPA.

Ta strona wykorzystuje pliki cookies.

W naszym serwisie informacyjnym używamy plików cookie, w celu ułatwienia użytkownikom korzystania ze wszystkich funkcjonalności naszego portalu. Jeśli Państwa przeglądarka nie blokuje takich plików, przesyłanych przez nasz serwer, oznacza to, że Użytownik zgadza się na ich przechowywanie na swoim komputerze.